Hassafon > Helgedagar > Šabbát >

Halakhá & minhág

NB! Dette er eit generelt — og ufullstendig — oversyn over nokre lovar og skikkar for šabbát.

Arbeid som er spesifikt forbode på šabbát etter Torá (mosebøkene) eller Tanákh (heile den jødiske Bibelen).

Melakhá

Rabbinsk jødedom har sett opp ei liste over 39 typar arbeid som fann stad under byggjinga av det første tempelet i Jerusalem. Alle desse 39 typane arbeid blir kalla melakhá, og er forbodne på šabbát. Nokre av dei viktigaste formene av melakhá — arbeid som er forbode på šabbát — er lista opp her:

Nokre spesialtilfelle og tvilstilfelle

Piqqúaḥ nèfeš

Piqqúaḥ nèfeš (berging av liv) er viktigare enn alt anna. Nå liv og helse står på spel, er ein forplikta til å bryte dei føreskriftene som hindrar ein i å berge liv og/eller helse.


Zemanním / זמנים
lystenningstider / Candlelighting times

Når begynnar og sluttar šabbát?

Šabbát varar frå solnedgang på fredag til etter solnedgang på laurdag — med buffersonar. Enkelt sagt: Kenisàt šabbát: Šabbát begynnar fredag kveld når siste del av solskiva forsvinn under horisonten. Det er skikk å tenne šabbát-lysa eit visst antal minutt føre dette — vanlegvis 18, men det finst òg tradisjonar som tenner lysa ned til 10 minutt eller opp til ein time føre. Móṣaé šabbát: Šabbát sluttar etter ein buffersone etter solnedgang på laurdag kveld. Vanlig sefardisk skikk er å vente 30 proporsjonelle minutt etter solnedgang. Den vanlegaste aškenaziske skikken er å vente til ein kan sjå tre småe stjerner på nattehimmelen.

Desse buffersonane føre og etter solnedgang har to funksjonar:

  1. å sikre at ein ikkje uviljande bryt heilagdagen gjennom feilvurdering;
  2. å leggje ekstra tid til šabbát — “tosèfet šabbát”.
For å finne tidene for start og slutt av šabbát der du er, klikk her.
Til toppen

Skrivarstuå ©2003 2004 Olve Utne
Oppdatert (Updated) 23. november 2004 / 10. kislév 5765